قیز قلعه از بنا‌های تاریخی و جا‌های دیدنی استان مرکزی و یکی از زیباترین آثار شهر ساوه با معماری فوق‌العاده است که بر بالای کوه هندس سرخ رنگ قرار دارد
کد خبر: ۷۹۵۵۱۳
تاریخ انتشار: ۱۸ آبان ۱۳۹۸ - ۰۹:۲۶ 09 November 2019

یکی از جاذبه‌های تاریخی شهر ساوه قیز قلعه سی یا قلعه دختر است که در روستایی به همین نام در نزدیکی این شهر واقع است. این قلعه روی کوه قرار دارد و برای کسانی که به دیدن بناهای تاریخی و کوهنوردی علاقه دارند یکی از بهترین مکان‌ها است. طبیعت این روستا و کوه‌های رنگی اطراف قلعه زیبایی آن را دو چندان کرده است. با ما در دیدن این قلعه همراه باشید.

 

قیز قلعه

قیز قلعه ساوه

 

قیز قلعه از بناهای تاریخی مهم استان مرکزی و یکی از آثار  دیدنی‌ شهر ساوه است که در سال ۱۳۸۲ ثبت شد. این بنا بر فراز کوه هندس و مشرف به دشت ساوه واقع است. این قلعه زیبا در روستای متروکه و کوچک قیز قلعه و در میان کوه‌های سرخ رنگ و زیبا قرار دارد. قلعه دختر که از لحاظ شیوه‎ی معماری، نوع مصالح و ساختار شبیه قلعه‎های منطقه الموت و قهستان و به ویژه قلعه دختر بشرویه است، از شاه‌نشین، حصارها و دیوارهایی تشکیل شده که با مصالحی چون سنگ، آجر و گچ نیم‌کوب ساخته شده‌اند.

قیز قلعه سی ساوه

یکی از ورودی‌های شاه‌نشین از سمت جنوب شرقی کوه و دیواره‌ی شرقی است. در کنار همین ورودی شواهدی از یک ورودی دیگر که مسدود شده است، مشاهده می‌شود. طبقه‌ی اول شاه‌نشین شامل: راهرو، هشت فضا که آوار سقف در آن مشاهده‌ می‌شود، دیوارهایی در شرق و غرب، پنج فضا با پوشش گهواره‌ای و ساخته شده از سنگ و گچ است و در زیر برخی فضاها نیز زیر زمین وجود دارد. در برخی از بخش‌های بنا پايه‌ی تويزه‌های آجری، قاب‌بندی اجرا شده بين تويزه‌ها و پاتاق‌هايی روی ديوارها به‌ کار رفته است که شاید نشان‌دهنده‌ی آن باشد که در فضاهای طبقه‌ی فوقانی شاه‌نشین پوشش طاق و چشمه وجود داشته است. در یکی از فضاهای زیرین ساختاری چهارگوش و شبیه به حوض مشاهده می‌شود که کاربری آن مشخص نیست.

قیز قلعه ساوه

در اطراف شاه‌نشین دو فضای کشیده در گوشه‌ی جنوبی و غربی قرار دارد که از یکی از آن‌ها تنها بقایای دیوار باقی‌مانده است و دیگری دو طبقه دارد. در طبقه‌ی اول سه فضای کوچک مربع شکل و پوشش کجاوه‌ای و در طبقه‌ی دوم بخشی شبیه به محراب دیده می‌شود. روشنایی این بخش‌های قیز قلعه به وسیله‌ی روزنه‌هایی که در دیوار غربی شاه‌نشین تعبیه شده است، تأمین می‌شود. فضایی سرتاسری نیز در جبهه‌ی شرقی تا شمال شرقی قیز قلعه دیده می‌شود که دارای ورودی‌ای با پوشش آجری و تزئينات خفته‌ راسته است.

 

استحکامات نظامی

قلعه دختر ساوه

حصار قلعه دختر از گچ و سنگ و با ارتفاع متفاوت از گوشه‌ی شرقی بنا شروع می‌شود و به گوشه‌ی جنوبی و غربی رسيده و تا جبهه‌ی شمالی ادامه دارد. این دیوار در بخش‌های شرقی و جنوب شرقی چنان ساخته شده است که کلیه‌ی منافذ و شیارهایی که امکان نفوذ به داخل قلعه را میسر کند، مسدود کرده است. بقایای یک برج در بخش جنوبی دیوار قابل مشاهده است. در بخش‌های دیگر نیز با احداث دیوارهای پشتیبان و نگهدارنده، راه نفوذ به بنا را بسته‌اند.

قدمت قیز قلعه

قلعه دختر ساوه

قبل از انقلاب و در دهه‌ی ۵۰ خورشیدی هوشنگ عظیم‌زاده در طی بررسی‌های باستان‌شناختی قیز قلعه را متعلق به دوران ساسانی معرفی کرد. هیئت باستان‌شناسی آلمانی به سرپرستی ولفرام کلایس در سال ۱۹۷۲ میلادی از این قلعه دیدن کردند و آن را به دوران اسماعیلیان نسبت دادند. ویلیام رابرتز نیز از جمله افرادی است که در مورد قلعه دختر مطالعاتی انجام داده است که متأسفانه اطلاعات چندانی از این پژوهش در اختیار نیست. رابرتز بر اساس چند قطعه سفال و معماری به کار رفته قیز قلعه را بنایی ساسانی معرفی کرد. در دهه‌های اخیر باستان‌شناسان ایرانی پژوهش در این بنا را ادامه دادند که در نتیجه‌ی این کاوش‌ها مشخص شد که شالوده‌ی اصلی قلعه دختر احتمالاً به قرون پنج تا هفت هجری قمری تعلق دارد که در دوره‌های تیموری و صفوی نیز از آن استفاده شده است.

کاربری قیز قلعه

قلعه دختر ساوه

کارکرد قیز قلعه همچنان مشخص نیست و منابع تاریخی نیز که اشاره‌ی مستقیم به این بنا داشته باشد وجود ندارد. با توجه به این که در این بنا امکانات ذخیره‌سازی آب و مواد غذایی وجود ندارد از آن برای مکانی دفاعی در زمان محاصره‌ی طولانی استفاده نمی‌کردند و دور بودن از شهر و راه‌های ارتباطی نیز امکان حکومتی بودن و حفاظت از راه را رد می‌کند. مشخص شدن کاربری بنا نیازمند پژوهش‌های بیشتر باستان‌شناختی است.

فصل مناسب قیز قلعه

روستای قیز قلعه

بهترین زمان سفر به شهر ساوه و رفتن به روستای قیز قلعه فصل بهار، اواخر تابستان و پاییز است. اگر در فصل پاییز و برداشت میوه‌ی انار به این شهر سفر کنید، می‌توانید در کنار بازدید قلعه از باغ‌های زیبای انار نیز دیدن کنید و این میوه‌‌ی خوشمزه و محصولات آن را از مردمان روستا تهیه کنید.

موقعیت و دسترسی به قیز قلعه

قلعه دختر ساوه

قلعه دختر در روستای قیز قلعه و روی رشته کوه هندس، در ۲۵ کیلومتری جنوب شهر ساوه و نرسیده به سد الغدیر قرار دارد. برای رفتن به قیزقلعه می‌توانید مسیر سد الغدیر را در پیش بگیرید و نرسیده به سد به سمت روستای آسیابک‌بند رفته و بعد از عبور از داخل این روستا به سمت روستای کوچک قیزقلعه بروید. در طی مسیر نیز شکوه این قلعه بر روی کوه قابل مشاهده است. از روستای آسیابک‌بند تا پای قلعه جاده خاکی است و بین این دو روستا رودخانه‌ای بسیار کم عمق جریان دارد که براحتی با ماشین هم می‌توانید از آن عبور کنید. از مسیر روستای سرخده نیز امکان دسترسی به این قلعه است که در این مسیر می‌توانید از دو پل متعلق به دوران صفوی دیدن کنید. در پای کوهی که این قلعه قرار دارد پله‌هایی تعبیه شده است اما بیشتر مسیر نیاز به کوهنوردی دارد و برای بالا رفتن از آن حتما کفش مناسب به پا داشته باشید.

دیدنی های دیگر در نزدیکی قیز قلعه

در کنار بازدید از قلعه دختر می‌توانید از سد الغدیر ساوه و دریاچه‌ی آن که بعد از این قلعه قرار دارد دیدن کنید. از آثار تاریخی نزدیک قیز قلعه پل‌های تاریخی باقی‌مانده از دوران صفوی و معروف به پل شاه عباسی است. که از داخل روستا و از قلعه یکی از این پل‌ها که هفت چشمه دارد و به این نام نیز معروف است قابل مشاهده است. پل دیگری نیزی به نام یک چشمه وجود دارد که تنها یک چشمه از آن باقی مانده است. هر دوی این پل‌ها از آثار ملی کشور به‌ شمار می‌روند.

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار